Konferenca pėr Shtyp- PN1/09 Datė: 14.01.2009

 

NGRITJA E TARIFAVE PĖR SHĖRBIMET E UJĖSJELLĖSIT DHE KANALIZIMIT
E DOMOSDOSHME PĖR NGRITJEN E CILĖSISĖ SĖ KĖTYRE SHĖRBIMEVE
THOTĖ RREGULLATORI I UJIT

Nė pajtim me mandatin ligjor qė ka, Zyra Rregullatore pėr Ujė dhe Mbeturina (ZRRUM) ka pėrcaktuar tarifat e reja pėr shėrbimet e ujėsjellėsit dhe kanalizimit qė do tu faturohen konsumatorėve duke filluar nga 1 janari 2009.

Afrim Lajēi, drejtor i ZRRUM, duke folur nė kėtė temė sot nė Prishtinė, tha:

“Pėrcaktimit tė tarifave tė reja i ka paraprirė njė proces i gjatė dhe gjithėpėrfshirės qė ėshtė zhvilluar gjatė gjithė vitit 2008, nė tė cilin proces janė analizuar parametrat operativ dhe financiar tė shtatė kompanive regjionale publike tė ujėsjellėsit tė parashtuara nė kėrkesat e tyre tarifore.

“Me rastin e aprovimit tė tarifave tė reja ZRRUM ka marrė parasysh aspektet vijuese:

• Kėrkesėn pėr tė hyra tė nevojshme pėr mbulimin e kostove tė kompanive tė ujėsjellėsit me kusht tė operimit efiēent;
• Pėrballueshmėrinė e tarifave tė reja nga konsumatorėt;
• Stimulimin e investimeve kapitale tė nevojshme pėr ngritjen e cilėsisė sė shėrbimeve ndaj konsumatorėve;

“Tarifat e reja do tė jenė nė fuqi pėr njė periudhė 3-vjeqare dhe do tė jenė mė tė larta krahasuar me tarifat e mėparshme. Kjo ngritje e tarifave ėshtė vlerėsuar si e absolutisht e domosdoshme pėr t`iu mundėsuar kompanive gjenerimin e tė hyrave tė nevojshme pėr mbulimin e kostove tė tyre dhe ngritjen e cilėsisė sė shėrbimeve ndaj konsumatorėve.

Z. Lajēi mėtutje tha se kjo ngritje e tarifave ėshtė e para nė tri vitet e fundit (tarifat e ujit janė ngritur pėr herė tė fundit nė fillim tė vitit 2006) edhepse nė ndėrkohė janė ngritur ēmimet e mallėrave tjera dhe tarifat e energjisė eletrike tė cilat kanė ndikim tė dretjėpėrdrejtė dhe tė konsiderueshėm nė koston e ofrimit tė shėrbimeve tė ujėsjellėsit dhe kanalizimit.

“Tarifat fikse kanė mbetur tė pandryshuara (1,0 EUR/muaj pėr konsumatorėt shtėpiak, dhe 3.0 EUR/muaj pėr konsumatorėt komercial dhe institucional), ndėrkaq tarifat volumetrike janė ngritur nė mėnyrė tė shkallėzuar pėr periudhėn e ardhshme trivjeqare. Ngritja e tarifave volumetrike ėshtė bėrė nė njė masė relativisht tė vogėl dhe ka marrė parasysh rrethanat ekonomiko-sociale nė Kosovė respektivisht mundėsitė paguese tė familjeve kosovare.

“Konkretisht, pėr kategorinė e konsumatorėve shtėpiak tarifat volumetrike (pėr sasinė e ujit tė konsumuar) janė ngritur si vijon:

• Pėr vitin 2009 ėshtė aprovuar njė ngritje mesatare e tarifave prej 10%. Ngritja mė e madhe ėshtė aprovuar pėr kompaninė regjionale tė ujėsjellėsit Hidromorava-Gjilan nė lartėsi 16.6 %, ndėrkaq ngritja mė vogėl pėr kompaninė regjionale tė ujėsjellėsit Hidrodrini-Pejė nė masėn 4.7%.
• Pėr vitin 2010 ngritja ėshtė edhe mė e vogėl dhe sillet nė kufinjtė 2.8% (nė rastin e kompanisė regjionale Hidromorava-Gjilan) deri nė 9% (pėr kompaninė regjionale Prishtina);
• Pėr vitin 2011 ėshtė aprovuar njė ngritje e ngjajshme me vitin 2010 qė sillet prej 2.8% (nė rastin e kompanisė regjionale Hidromorava-Gjilan) deri nė 10.7 % (nė rastin e kompanisė regjionale Hidroregjioni-Prizren).

Z. Lajēi theksoi se nė terma reale kjo ngritje e tarifave ėshtė relativisht e vogėl meqenėse bėhet fjalė pėr njė ngritje prej 1 deri 5 cent pėr njė metėr kub tė ujit tė konsumuar.

“Nė bazė tė analizave tė bėra nga ZRRUM nuk pritet qė tarifat e reja tė paraqesin “goditje” tė madhe pėr buxhetin e familjeve kosovare. Kjo pėr faktin se me kėtė ngritje faturat e reja do tė jenė mė tė larta pėr 20 cent nė muaj (nė rastin e Pejės) deri nė 1 euro nė muaj (nė rastin e Gjilanit). Edhe sipas standardeve ndėrkombėtarisht tė njohura sa i pėrket pėrballueshmėrisė sė tarifave tė ujit, tarifat e aprovuara janė dukshėm nėn kufirin e pėrballueshmėrisė pėr familjet kosovare.

“Ėshtė me rėndėsi tė theksohet se me aprovimin e tarifave tė reja janė parapa tė ndėrmirren investime tė konsiderueshme nga tė gjitha kompanitė e ujėsjellėsit, investime kėto qė janė tė domosdoshme nė sistemet e ujėsjellėsit dhe kanalizimit dhe tė cilat do tė mundėsojnė shėrbime mė cilėsore pėr konsumatorėt. Realizmin e kėtyre investimeve ZRRUM do ta monitorojė nė bashkėpunim me institucionet relevante.

“Poashtu, bashkė me aprovimin e tarifave tė reja, ZRRUM ka pėrcaktuar objektiva shumė sfiduese pėr kompanitė e ujėsjellėsit nė kuptim tė pėrmirėsimit tė performancės sė tyre operative dhe financiare gjatė periudhės sė ardhsme trevjeēare. Kjo para sė gjithash ka tė bėjė me ngritjen e shkallės sė inkasimit (nga 60% sa ėshtė aktualisht nė 80 % nė fund tė vitit 2011) dhe nė reduktimin e humbjeve tė ujit (nga 57% sa janė aktualisht nė rreth 40% nė fund tė vitit 2011).

“Prandaj aprovimi i tarifave tė reja, i pėrcjellur me pėrcaktimin e objektivave ambicioze dhe me stimulimin e investimeve kapitale, nė afat tė gjatė ėshtė nė interes tė konsumatorėve dhe nė funksion tė mbrojtjes sė interesave tė tyre. Kjo pėr faktin se kjo ėshtė mėnyra e vetme pėr ngritjen e qėndrueshmėrisė financiare tė kompanive tė ujėsjellėsit qė ėshtė parakusht fundamental pėr shėrbime cilėsore dhe tė sigurta tė ujėsjellėsit dhe kanalizimit” theksoi z. Lajēi.

Dhe nė pėrfundim z. Lajēi theksoi se procesi i aprovimit tė tarifave tė reja ėshtė zhvilluar nė konsultim tė ngushtė me Komisionet Kėshilluese tė Konsumatorėve, ashtu siq parashihet me ligj. Kėto Komisione janė trupa tė themeluar nė 7 regjionet e Kosovės ku ofrojnė shėrbimet e veta kompanitė regjionale tė ujėsjellėsit dhe kanalaizimit dhe tė njėjtat pėrbėhen nga pėrfaqėsuesit e tė gjitha komunave tė Kosovės tė cilėt pėrfaqėsojnė interesat e tė gjitha kategorive tė konsumatorėve.
Shėnime pėr ZRRUM

1. ZRRUM ėshtė rregullator i pavarur ekonomik qė ka pėrgjegjėsi ligjore tė mbikqyrė aktivitetet e ofruesve tė shėrbimeve tė ujėsjellėsit, kanalzimit dhe mbeturinave. ZRRUM ėshtė themeluar nė vitin 2004 me Rregulloren 2004/49 dhe aktualisht funksionon nė bazė tė Ligjit Nr. 03/L-086 tė aprovuar nga Kuvendi i Kosovės mė 13 qershor 2008.

Roli primar i ZRRUM ėshtė tė mbrojė interesat e konsumatorėve. Ai pėrkujdeset qė kompanitė publike tė licencuara pėr ofrimin e shėrbimeve tė ujėsjellėsit dhe mbeturinave tė mos abuzojnė me pozitėn e monopolit qė kanė dhe qė kėto kompani ofrojnė standard tė arėsyeshėm tė shėrbimit me ēmim tė drejtė.


2. Pėrgjegjėsitė kryesore tė ZRRUM pėrfshijnė:

• Licencimi i kompanive publike tė ujėsjellėsit dhe mbeturinave
• Pėrcaktimi i tarifave pėr shėrbimet e ujėsjellėsit, kanalizimit dhe mbeturinave tė cilat iu mundėsojnė kompanive financimin e veprimatrisė sė tyre dhe pėrmirėsojnė cilėsinė e shėrbimeve por qė njėkohėsisht janė tė drejta dhe tė pėrballueshme pėr konsumatorėt
• Monitorimin e performancės sė kompanive tė ujėsjellėsit dhe mbeturinave dhe raportimi public pėr kėtė performance;
• Themelimi dhe mbėshtetja e Komisioneve Kėshillues tė Konsumatorėve
• Pėrkujdesja qė shėrbimet janė nė nivel tė akceptueshėm


Detajet kontaktuese:

Adresa: Rr. Ferat Dragaj, 68 Prishtinė

Tel: (038) 249 165 ext. 101
e-mail: lule.gjonbalaj@wwro-ks.org
web: www.wwro-ks.org